Psikiyatr Dr. Tanju Sürmeli: Neurofeedback Tedavisi, Depresyon Tedavisi, Dikkat Eksikliği Tedavisi, Uyuşturucu Bağımlılığı Tedavisi, Alkol Bağımlılığı Tedavisi, Nöropsikiyatrik İlaçsız Tedaviler

Hakkımızda

Çocuk Psikiyatrisi

Erişkin Psikiyatrisi

Aile Psikiyatrisi

İlaçsız Tedaviler

Performans Arttırma

Tanı Yöntemleri

Haber Detay

Sanal Oyun Alışkanlıkların Sebebi Nedir?

Yaşlı, çocuk, genç dinlemeden oynanan ve bağımlılık haline gelen sanal oyun alışkanlıkların altında yatan sebep nedir? 

 

Yaşam için çok önemli primitif yaşam mekanizmasını yönlendiren ve özellikle motivasyon ve kendimizi iyi hissetmemiz ile ilgili bir madde olan Dopamin nörotransmitteri beynin ödülle ilgili yollarında bulunur. Zevk alma merkezlerine direkt bağlıdır. Dopaminin artması ve giderek daha da fazla artması ödül sisteminin fazla uyarılmasını sağlar ve zevk almayı arttırır. Alkol ve uyuşturucu bağımlılığında da Dopamin üretimi artarak etkilenir. Dopamini arttırmak için kişi daha fazla uyuşturucu ve alkole yönlenir. Hergün saatlerce bilgisayarda sanal oyun oynayarak dopamini daha fazla artıp bağımlılık oluştuğu için kompulsif tekrarlayıcı bir davranış içinde inatla, ısrarla bilgisayarda oyun oynamak isteği oluşur. Bu durum kişinin beyin kayıtlarına kayıtlanır ve kişinin otomatik olarak farkında olmadan yaptığı bir harekete dönüşür.

 

Kişi sanal oyunu oynayamayınca bağımlılıkta görülen çekilme sendromunun belirtileri olan gerginlik yaşayıp çok agresif olabilir. Dopamin salınımı aniden azalırsa çekilme sendromu yaşatıp kişiyi dopaminini daha fazla arttırmak için harekete geçirir. Adeta “Git yap” der.

 

-Sanal oyunlara bağlılık ne gibi ruh hastalıklarına sebebiyet veriyor? 

 

Dopamin uyurken beynimizde yenilenir. Eğer dopamin yeteri kadar varsa ve yenilenirse sabahleyin uyandığımızda güneşi, horozun sesini gayet mutlu olarak hissederiz. Eğer bu dopamin miktarı normalden daha az olursa  o zaman kendimizi huzursuz ve mutsuz hissedebiliriz. Eğer uykumuzda bir problem varsa sabah kalktığımızda mutsuz hissederiz. Bu yüzden uykumuzu da iyi alıyor olmamız lazım ki, beyinde dopaminin yenilenmesi oluşturulabilsin. Bu sistem normalin dışında çalışmaya başlayacağı için uykumuz bozulur. Çocukların beyin olgunlaşmasının gerilediğini yapılan bilimsel çalışmalardan ve kliniğimde ki gözlemlerden de biliyoruz.

Uyku bozukluğu, dikkat ve hafıza sorunları ortaya çıkmaya başlayabilir. Agresif, sabırsız ve dürtüsel olabilir. Motivasyonu iş, akademik, ev ve sosyal hayatında düşer ve onu olumsuz etkilemeye başlar. Maddi sorunlara neden olabilir.Tedavi gerektirecek düzeyde internet,alkol ve kumar bağımlılığı gelişebilir. Depresyon ve Panik atak ortaya çıkabilir.

-İnsanların içindeki yalnızlık duygusu ve sanal oyunlar arasında nasıl bir bağ vardır? 

 

Yalnızlık ve internet bağımlılığının gelişmesi arasında birçok çalışma bağlantı kurmakta ancak duygusal yalnızlık sosyal yanlızlıktan daha çok öne çıkmaktadır. Bağımlılık oluşabilmesi için beyindeki  Dopamin miktarının azalması sonrası onu arttırıp zevk almaya çalışan beyin kişinin otomatik olarak sanal oyunlara yönlenmesini sağlar. Bir çeşit kendi kendini tedavi etmek gibi bir kısır döngünün içine giren beyin kendine zarar vermeye başlar.


- Bireyleri birbirlerinden ne şekilde uzaklaştırıyor ve ikili ilişkilere ne yönde zarar veriyor? 

 

Sanal oyunları oynamakla meşgul aile bireyleri birbirleri ile değerli vakit geçirmemeye başlıyorlar. Aile sanal oyun içinde birbirlerine duygularını ifade etmedikleri için duyguları öğrenemeyen ve tekrarlayıcı şekilde aynı davranışı gösteren bir nesil yetişmesine katkıda bulunuyor. İkili ilişkilerde konuşarak kendini ifade azalıyor ve karşılıklı duygu ve davranışlarını takip etmeyen hatta birbiri ile göz kontağı kurmayan veya daha az kuran bir nesil gelişiyor. Çocukların beyin gelişmesine olumsuz etki ediyorlar. Onların zeka, dikkat,hafız ve motor fonksiyonlarının yaş grubuna göre gelişmesine zarar veriyorlar.

 

-Tedavisi varmı?

 

Bağımlılık düzeyinde oluşursa mutlaka tedavi edilmeli. Birden fazla tedavi yöntemi kullanılabilir. Biofeedback bizim en çok kullandığımız ilaçsız bir tedavi yöntemi ve oldukça etkili. Beynin kayıtlarını kişiye tekrar değiştirmeyi öğretip beyin tekrarlayıcı davranışa girmiyor. Psikiyatrik ilaçlar, kognitif ve davranış terapileri kullanılabilir. Biofeedback ile birlikte aile içi iletişimi arttıracak kartlarla oynanan Terapötik oyunlar kullanıyoruz. Aileler ile birlikte oldukça etkili olduğunu görüyoruz.

 

Sanal alışkanlıkların bireye kattığı olumlu durumlar da varmıdır varsa nelerdir?

 

Nasıl okurken, piyano çalarken, veya bir navigasyon sistemini kullanırken beyinde yapısal değişiklik oluyorsa, beyin de sanal video oyunları da benzer değişikliği yapar. Oyunlardaki komutlar onun komut takip etmesini arttırabilir. Problem çözme becerilerini, el-göz becerilerini motor becerilerini arttırabilir veya uzay soyut kavramı anlamasına yardımcı olabilir; plan yapma kaynakları kullanma ve lojistiğin önemini anlamasına yardımcı olabilir, birden fazla iş yapabilme becerilerini geliştirebilir. Hızlı düşünme, hızlı analiz yapma ve hızlı karar vermeyi sağlatabildiği gibi bu sırada verdiği kararın doğruluk oranın artmasını geliştirebilir. Taktik, öngörü, o ortamda farkındalığın artması (askerlerin yakın dövüş sırasında), tahammülün sabrın artması (oyun da yenilirse yeninceye kadar uğraşması), izlenecek mantığı tekrar tekrar oynayınca öğrenme, ve başkaları ile oynarsa takım çalışmasını öğrenmesine yardımcı olabiliyor.

Ancak, yaş grubuna göre oyunun içeriği, kullanılan süre uygun olursa sanal oyunların olumlu yönde yardımcı olacağını ailelerin bilmesinde yarar var. Genel olarak yaş grubuna göre 30 dakika ile 1-2 saati geçmeyecek şekilde sanal oyunların günlük kullanım sınırlamasının yapılması gerekiyor.

 

Biofeedback yöntemi sanal oyunları kullanarak beynin yeniden koşullanıp yukarda belirttiğimiz tüm olumlu gelişmeyi sağlattığı gibi, özellikle çocuklar, erişkinler ve yaşlılarda dikkat, konsantrasyonu, hafızayı ve performansı arttırmada da kullanılanılıyor.