19 yaşında, üniversite öğrencisi kadın hasta; çocukluk döneminden beri devam eden yoğun temizlik takıntıları nedeniyle kendi isteğiyle merkezimize başvurdu. Hasta, yaklaşık 10–11 yaşlarından beri obsesif düşünce ve kompulsif davranışlarının olduğunu, son iki yıldır ise yaşam sevincini kaybettiğini ve “hayatın boş olduğunu” düşündüğünü ifade etti. Yapılan değerlendirmede aktif intihar düşüncesi ya da planı olmadığı öğrenildi. Hasta, uzun yıllardır süren temizlik takıntıları nedeniyle:

·        Ellerini 1–2 dakikada bir tekrar tekrar yıkadığını,

·        Çok fazla tuvalet kâğıdı ve sıvı sabun tükettiğini,

·        Çekmeceden havlu alırken yalnızca ortadaki havluları kullandığını,

·        Banyoda 1,5–2 saat kaldığını,

·        Lifini uzun süre su altında tuttuktan sonra sabunladığını,

·        Haftada yalnızca bir kez zorla banyo yaptığını anlattı.

Çamaşır değiştirirken aşırı titiz davrandığını; değiştirdiği kıyafetlerden bazılarının “kirlendiğini” düşündüğü için çöpe attığını ifade etti. Kirlenme korkusu nedeniyle dışarı çıkmak istemediğini, sürekli spor ayakkabı giydiğini ve bu durumun sosyal etkinliklere katılımını bile engellediğini belirtti. Temizlik davranışlarını zaman zaman abartılı bulduğunu; ancak çoğu zaman bunların gerekli olduğuna inandığını söyledi. Okula gitmek istemediğini, yataktan kalkmakta zorlandığını ve sürekli üşengeç hissettiğini ifade etti. Annesi, hazırlanırken çok yavaş davrandığını ve zaman zaman:

·        Ocağı kontrol etme,

·        Kapıyı tekrar tekrar kontrol etme gibi kompulsif davranışlar sergilediğini anlattı.

Ayrıca:

·        Emin olamama,

·        Karşısındaki kişiyi kırıp kırmadığını tekrar tekrar düşünme,

·        Çocukluk döneminden beri süren tırnak koparma davranışı olduğu öğrenildi.

Hastanın insanlara güvenmediği ve hiç yakın arkadaşının olmadığı belirtildi. Tanımadığı kişilerin kendi aleyhinde konuştuğuna dair paranoid düşünceleri olduğu öğrenildi. Halüsinasyon saptanmadı. Dikkat ve konsantrasyonunun düşük olduğu, hafızasının ise tam olarak iyi olmadığı görüldü. Kitap okurken dikkatini sürdüremediğini ve bu nedenle kitap okumaktan hoşlanmadığını belirtti. Sevdiği derslerde yaklaşık 30 dakika kadar odaklanabildiğini ifade etti. Öfkelendiğinde yaklaşık 5–10 dakika süren bağırma davranışları gösterdiği; ancak vurma, kırma veya küfür davranışlarının olmadığı öğrenildi. Aile içinde “hayır” cevabını “evet”e çevirmek için ısrarcı olduğu ve çoğu zaman istediğini elde ettiği belirtildi.

Doğum öyküsünde:

·        Gebelik sırasında annede düşük tehdidi olduğu,

·        Annenin tansiyon problemleri yaşadığı,

·        7–8 yaşlarında kulak arkasına şiddetli şekilde salıncak çarpması sonucu kafa travması geçirdiği,

·        Başına dikiş atıldığı öğrenildi.

Psikiyatrik tedavi öyküsünde:

·        Clomipramine grubundan bir ilacın 75 mg dozunda kullanıldığı ve aşırı uyku yaptığı,

·        Daha sonra Fluoxetine grubundan bir ilaç ve Thioridazine damla tedavisi aldığı,

·        İlaçları iyi geldiği düşünülerek bırakınca belirtilerin tekrar arttığı,

·        Daha sonra Sertraline HCL grubundan bir ilaç kullandığı ancak fayda görmediği,

·        Son olarak OKB tanısıyla Clomipramine ve Escitalopram tedavisi aldığı ancak belirtilerinin daha da arttığı öğrenildi.

Aile öyküsünde:

·        Halasında OKB,

·        Amcasında ileri derecede el yıkama kompulsiyonları,

·        Babasının teyzesinin kızında yoğun el yıkama davranışları ve OKB öyküsü bulunduğu öğrenildi.

Hastanın klinik tablosunda:

·        Obsesif kompulsif bozukluk,

·        Psikotik belirtiler,

·        Geçirilmiş kafa travmasının etkileri

birlikte değerlendirildi. Hasta Neurofeedback tedavisinden faydalanmak istediğini belirtti.

Kullandığı ilaçların yedi yarılanma ömrü kadar kesilmesinden sonra QEEG değerlendirmesi yapıldı. NxLink veri tabanı incelemesinde “Geçirilmiş Kafa Travması” bulguları önerildi. Aile öyküsündeki yoğun OKB yükü, genetik yatkınlığı düşündürmekteydi. Bunun yanında geçirilmiş kafa travmalarının da klinik tabloya katkı sağladığı değerlendirildi. Bu durumun ilaç tedavilerine yanıtı zorlaştırmış olabileceği düşünüldü.

Ek olarak TOVA ve MMPI testleri uygulandı. Tedavi öncesi MMPI’da:

·        Psikasteni T puanı: 80

·        Depresyon T puanı: 75

olarak bulundu. Başlangıç değerlendirmesinde anne, ilaç kullanıp kullanmamanın belirgin fark yaratmadığını; ancak paranoid düşüncelerin azaldığını ve kızının kısmen dışarı çıkma isteği geliştirdiğini anlattı.

10 Neurofeedback Seansı Sonrası

Annesi:

·        Dışarı çıkmak istemeyen kızının artık dışarı çıkabildiğini,

·        Günde 2–3 kez olan çamaşır değiştirme davranışının bire düştüğünü,

·        Temiz çamaşırları kirlenmiş sayıp çöpe atma davranışının ortadan kalktığını,

·        Aynı kıyafeti iki kez giyebildiğini,

·        El yıkamanın azaldığını ifade etti.

Eskiden banyoda iki kalıp sabun tüketirken artık tek kalıp kullandığı ve daha önce kullanılmış sabunları bile kullanabildiği belirtildi. Kağıt havlu ve sıvı sabun tüketiminin azaldığı gözlendi. Hazırlanma süresinin hızlandığı; ancak hâlâ yataktan kalkmak istemediği öğrenildi. Emin olamama düşüncelerinin, tırnak koparma davranışının ve başkalarına güvenememe hissinin devam ettiği; ancak paranoid düşüncelerinin ortadan kalktığı bildirildi.

20–40 Neurofeedback Seansları Arasında

Bu dönemde belirtilerde dalgalanmalar gözlendi. Zaman zaman:

·        Kirlenme düşüncelerinin arttığı,

·        Tırnak koparma davranışının sürdüğü,

·        Emin olamama düşüncelerinin devam ettiği,

·        Hazırlanma sırasında yavaşlığın sürdüğü öğrenildi.

Bununla birlikte:

·        Kızgınlığının belirgin şekilde azaldığı,

·        Dikkat ve konsantrasyonunun arttığı,

·        Bulmaca çözerken daha iyi odaklanabildiği,

·        Dışarı çıkma korkusunun azaldığı,

·        Çamaşır değiştirme sıklığının belirgin şekilde düştüğü gözlendi.

40.  seansta hasta artık yaşam sevincinin geri geldiğini, hazırlanma süresinin kısaldığını ve emin olamama düşüncelerinin eskisine göre daha az olduğunu ifade etti.

50–60 Neurofeedback Seansları Sonrası

50.  seansta hasta:

·        Havlu ve kağıt tüketiminin azaldığını,

·        Tırnak koparmalarının azaldığını,

·        Dikkat ve konsantrasyonunun arttığını,

·        Sabahları dinç uyandığını,

·        El yıkama sıklığının belirgin şekilde azaldığını,

·        Emin olamama ve kompulsif davranışlarının ortadan kalktığını ifade etti.

60.  seansta annesi, özellikle 45. seanstan sonra çok belirgin düzelme gözlediklerini ve artık “hiçbir şey kalmadığını” söyledi.

Önceden:

·        2 saat süren banyo süresi 30–35 dakikaya düşmüş,

·        Aşırı sıvı sabun ve tuvalet kağıdı kullanımı ortadan kalkmış,

·        Sık çamaşır değiştirme davranışları sona ermişti.

Hasta:

·        Annesinin verdiği havluyu kullanabildiğini,

·        İnsanlara güveninin arttığını,

·        Erkeklere zaman zaman güvenebildiğini,

·        Tırnak koparmalarının çok azaldığını,

·        Dikkat, konsantrasyon ve hafızasının düzeldiğini ifade etti.

Ayrıca:

·        “Karşımdakini kırdım mı?”

·        Emin olamama,

·        Ocağı ve kapıyı kontrol etme,

·        İnatçılık ve kızgınlık davranışlarının tamamen ortadan kalktığını belirtti. Görüşme sırasında göz teması kurduğu, soruları kendisinin yanıtladığı, enerjik ve gülümseyen bir yüz ifadesine sahip olduğu gözlendi. Tedavi sonrasında yapılan MMPI değerlendirmesinde yükselen bir klinik skala saptanmadı.

MMPI sonuçlarında:

·        Psikasteni T puanı: 80’den 53’e,

·        Depresyon T puanı: 75’ten 46’ya geriledi.

YALE-BROWN Obsesyon-Kompulsiyon Ölçeği’nde:

·        Obsesyon puanı: 24’ten 0’a,

·        Kompulsiyon puanı: 21’den 0’a düştü. Bu bulgular klinik açıdan belirgin ve anlamlı bir iyileşmeye işaret etmekteydi.